Felsefe Tarihi

15. yüzyıl - 17. yüzyıl felsefesi

YKS · AYT · AYT Felsefe

⚡ Hızlı Özet

Rönesans, Ortaçağ'ın tanrı merkezli anlayışından insan merkezli düşünceye geçişi ifade eder. Hümanizm bu dönemin temel akımıdır.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Rönesans, Ortaçağ'ın tanrı merkezli anlayışından insan merkezli düşünceye geçişi ifade eder. Hümanizm bu dönemin temel akımıdır.

Bacon, bilginin gözlem ve deneyden elde edilmesi gerektiğini savundu. Tümevarım yöntemini bilimin temeli olarak gösterdi.

Descartes her şeyden şüphe ederek kesin bilgiye ulaşmayı denedi. Düşünüyorum öyleyse varım sözü onun temel ilkesidir.

Descartes bilginin kaynağını akılda görür. Doğuştan gelen açık ve seçik fikirlerin kesin bilgi verdiğini savunur.

Spinoza'ya göre Tanrı ve doğa aynı tek tözdür. Her şey bu tek tözün görünümüdür; bu görüşe panteizm denir.

Leibniz'e göre evren monad denen bölünemez, ruhsal ve pencerisiz birimlerden oluşur. Bunlar önceden kurulmuş uyum içindedir.

Hobbes'a göre doğa durumunda insan insanın kurdudur. Güvenlik için insanlar sözleşmeyle gücü egemene devreder.

Machiavelli, Prens adlı eserinde iktidarı korumak için gerekirse ahlak dışı araçların kullanılabileceğini savundu.

Bacon, doğru bilgiyi engelleyen önyargıları soy, mağara, çarşı ve tiyatro idolleri olarak dörde ayırdı.

17. yüzyılda bilginin kaynağı tartışıldı. Rasyonalistler aklı, empiristler duyu deneyimini temel bilgi kaynağı saydı.

Leviathan bu güçlü otoritenin simgesidir.

Pascal, insanı ne yalnızca yüce ne de yalnızca zavallı sayar; onu, sonsuzu kavrama gücüyle büyük, ölümlülüğü ve tutkularıyla aciz olan çelişkili bir varlık olarak betimler.

Leibniz'e göre her monad aynı evreni kendi konumundan, kendine özgü bir netlikle yansıtır; böylece sonsuz çeşitlilik ile evrenin birliği bir arada düşünülür.

Hobbes'a göre doğa durumunda ortak bir adalet ölçütü yoktur; adil ile adaletsizi, iyi ile kötüyü belirleyen şey ancak egemenin koyduğu yasalardır.

Cogito, en yaygın şüphenin bile ortadan kaldıramadığı bir gerçekliktir: kuşku duyuyorsam düşünüyorumdur, düşünüyorsam varımdır.

Descartes'ın benimsediği tümdengelim, kesin genel ilkelerden zorunlu tekil sonuçlar çıkarır; Bacon'ın tümevarımı ise tek tek gözlemlerden genel yasalara yükselir.

Antik septikler şüpheyi bir varış noktası, sürekli bir askıda kalma tutumu olarak benimser; Descartes ise şüpheyi kesin bilgiye ulaşmak için geçici bir araç olarak kullanır.

Bu, modern siyaset felsefesinin temel taşıdır.

Descartes'a göre önemli olan aklın gücü değil onu doğru kullanmaktır; iyi bir yöntem, sıradan bir aklı bile yanılgıdan koruyup gerçeğe ulaştırabilir.

Descartes bedeni mekanik yasalarla işleyen bir makine sayar; düşünme ve dili yalnızca insana özgü tinsel ruha bağladığı için, ruhtan yoksun saydığı hayvanları duyusuz otomatlar olarak görür.

Spinoza her olayın zorunlu nedenlerce belirlendiğini, rastlantı ve mutlak özgür iradenin bulunmadığını savunur; bu katı determinizmde insan da doğanın zorunlu yasalarına tabidir.

Spinoza Tanrı ile doğayı tek ve aynı sonsuz töz olarak özdeşleştirir; her şeyin bu tek tözün görünümü olduğu görüşü panteizm olarak adlandırılır.

Pascal, her şeyi kanıta bağlayan akılcılığa karşı aklın sınırlarına işaret eder; ona göre bazı temel gerçekler mantıksal ispatla değil, kalbin ve sezginin doğrudan kavrayışıyla bilinir.

Locke, bilginin tüm malzemesini deneyime dayandırır: dış dünyadan gelen duyumlar ile zihnin kendi işleyişini gözlemlemesinden doğan düşünüm.

Descartes zihni bedenden bağımsız ayrı bir töz sayarken Hobbes böyle tinsel bir töz kabul etmez; ona göre zihinsel etkinlik de bedendeki cisimsel hareketlere indirgenir.

15. yüzyıl - 17. yüzyıl felsefesi çalışırken ana odak kavram, kuram ve örnek ayrımı kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.

15. yüzyıl - 17. yüzyıl felsefesi sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

15. yüzyıl - 17. yüzyıl felsefesi için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Rönesans düşüncesinde insanı evrenin merkezine yerleştiren, onun kendi kaderini kendi seçimleriyle biçimlendirebilecek özgür bir varlık olduğunu savunan yaklaşım hümanizm olarak adlandırılır. Bu yaklaşımın Ortaçağ düşüncesinden ayrılan en temel yanı aşağıdakilerden hangisidir?

Aİnsanın değerini yalnızca öbür dünyadaki kurtuluşla ölçmesi
BBilgiye ulaşmanın tek yolu olarak vahyi kabul etmesi
CDoğayı incelemeyi günah sayarak yasaklaması
DBireyi topluluk içinde eritip kişisel özgünlüğü yadsıması
Eİnsanı bu dünyadaki başarıları ve yaratıcı yetenekleriyle değerlendirmesi