Denge

Kimyasal tepkimelerde denge (asit-baz dengesi)

YKS · AYT · AYT Kimya

⚡ Hızlı Özet

pH, çözeltideki hidrojen iyonu derişiminin 10 tabanına göre eksi logaritmasıdır.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

pH, çözeltideki hidrojen iyonu derişiminin 10 tabanına göre eksi logaritmasıdır.
Nötr çözeltide pH 7'dir; asidik çözeltide pH 7'den küçük, bazik çözeltide 7'den büyüktür.
25 derecede sulu çözeltilerde pH ile pOH değerlerinin toplamı 14'e eşittir.
Kuvvetli asitler ve kuvvetli bazlar suda tümüyle iyonlaşır ve iyonlaşma dengesi kurulmaz.
Zayıf asitler suda kısmen iyonlaşır; iyonlaşma gücü asitlik sabiti Ka ile belirlenir.
Arrhenius asidi suda hidrojen iyonu, Arrhenius bazı ise suda hidroksit iyonu veren maddedir.
Brønsted-Lowry kuramında asit proton veren, baz ise proton alan taneciktir.
Tampon çözelti zayıf bir asit ile eşlenik bazından oluşur ve az miktarda asit ya da baz eklendiğinde pH değişimine direnç gösterir.
Asit ile bazın tepkimesine nötralleşme denir; bu tepkimeden tuz ve su oluşur.
- D) pH = 10, pOH = 4: Hem asitlik-bazlık karakteri ters çevrilmiş hem de matematiksel olarak hatalı hesaplanmıştır.
Oluşan tuz ve derişimi: Tepkime sonucu 0,01 mol NH4Cl (asidik tuz) oluşur. Toplam hacim 100 mL + 100 mL = 200 mL = 0,2 L olur.
Çözeltiye yapılan müdahalelerin pH ve pOH üzerindeki etkilerini öncüller üzerinden hesaplayarak inceleyelim: - Öncül: pH = 3 → [H^+] = 10 üzeri -3 M'dir.
Asetik asidin başlangıç derişimi C0 = 0,2 M'dir. İyonlaşma yüzdesi %0,9 olarak verilmiştir.
Çok seyreltik asit çözeltilerinde sudan gelen [H^+] iyonlarının katkısı ihmal edilemez. Çözelti çok seyreltik de olsa asit çözeltisi olduğundan pH değeri 7'den küçük olmalıdır.
Hem katyonu (NH4^+) hem de anyonu (F^-) zayıf türlerden gelen tuzlarda çözeltinin pH karakteri Ka ve Kb değerlerine göre belirlenir: Ka > Kb ise: Asitlik kuvveti bazlık kuvvetinden fazladır.
Çözeltinin pH = 5 olduğuna göre, dengedeki hidronyum (H^+) iyonu derişimi: [H^+] = 10 üzeri -pH = 10 üzeri -5 M'dir.
Hidroliz dengesi B^+(aq) + H₂O(l) ⇌ B(aq) + H3O^+(aq) şeklindedir. Denge durumunda iyonlaşan katyon miktarı x = αh·C0'dır.
Verilen tepkimeyi ve öncülleri tek tek analiz edelim: - Öncül: NH₃ (baz) ve NH4^+ (onun konjuge asidi) arasında tam olarak bir proton (H^+) farkı vardır.
Aynı periyottaki elementlerin hidritlerinin (E-H) asitlik kuvvetleri karşılaştırılırken atom çaplarındaki değişim çok küçük olduğu için bağ enerjisi ikincil kalır.
Bu öncül doğrudur. Bu öncül doğrudur. - Öncül: Asidik tampon çözeltilerde [H^+] = Ka·([Asit])/([Tuz]) (Henderson-Hasselbalch) bağıntısı geçerlidir.
Zayıf HF asidinin iyonlaşma dengesi: HF(aq) ⇌ H^+(aq) + F^-(aq) şeklindedir. NaF tuzu suda tamamen iyonlaşır (NaF(k) → Na^+(aq) + F^-(aq)) ve ortama ortak iyon olan F^- iyonunu sağlar.
Örneğin hacim 2 katına çıkarsa iki derişim de yarıya iner. Bu durumda ([Tuz]/2)/([Asit]/2) = ([Tuz])/([Asit]) oranı sabit kalır.
Bu çözelti zayıf bir asit (CH3COOH) ile onun konjuge bazının tuzunu (CH3COONa) bir arada bulundurduğundan asidik bir tampon çözeltidir.
Kimyasal tepkimelerde denge (asit-baz dengesi) çalışırken ana odak kavram, tepkime ve nicel ilişki kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.
Konjuge asit-baz çiftleri arasında sadece 1 tane H^+ (proton) farkı olmalıdır. H₂SO₄ ve SO₄²- arasında ise 2 tane proton farkı vardır.
Suyun iyonlaşma sabiti Kw, 25 derecede 1,0·10 üzeri eksi 14 değerindedir.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

Kimyasal tepkimelerde denge (asit-baz dengesi) için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Diprotik zayıf bir asit olan karbonik asidin (H2CO3) sulu çözeltideki basamaklı iyonlaşma dengeleri ve sabitleri şöyledir: 1. Basamak: H2CO3(aq) + H₂O(l) ⇌ HCO3^-(aq) + H3O^+(aq) Ka1 = 4,3·10 üzeri -7 2. Basamak: HCO3^-(aq) + H₂O(l) ⇌ CO3²-(aq) + H3O^+(aq) Ka2 = 5,6·10 üzeri -11 Buna göre, hazırlanan 0,01 M H2CO3 çözeltisindeki karbonat (CO3²-) iyonu derişimi yaklaşık olarak kaç molar olur?

  • A1,3·10 üzeri -5
  • B5,6·10 üzeri -11
  • C4,3·10 üzeri -7
  • D2,15·10 üzeri -9
  • E6,5·10 üzeri -5

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Bronsted-Lowry asit-baz tepkimelerinde denge yönü, asitlik kuvvetlerine göre tahmin edilebilir. Bir asit-baz dengesi daima daha kuvvetli olan asit ve bazın tepkimeye girerek daha zayıf konjuge asit ve baz oluşturması yönüne (yani zayıf türlerin bulunduğu tarafa) kayar. Bazı zayıf asitlerin oda sıcaklığındaki (25^°C) asitlik denge sabitleri (Ka) aşağıda verilmiştir: - HF için Ka = 6,6·10 üzeri -4 - CH3COOH için Ka = 1,8·10 üzeri -5 - HCN için Ka = 6,2·10 üzeri -10 Buna göre, aynı koşullarda gerçekleştirilen aşağıdaki sulu çözelti dengelerinden hangisinin ürünler (sağ) yönüne kayması beklenir? (Su için iyonlaşma dengeleri ihmal edilecek, H3O^+ en kuvvetli asit kabul edilecektir.)

  • ACH3COOH(suda) + F^-(suda) ⇌ CH3COO^-(suda) + HF(suda)
  • BHF(suda) + CN^-(suda) ⇌ F^-(suda) + HCN(suda)
  • CHCN(suda) + H₂O(s) ⇌ CN^-(suda) + H3O^+(suda)
  • DHCN(suda) + CH3COO^-(suda) ⇌ CN^-(suda) + CH3COOH(suda)
  • EHCN(suda) + F^-(suda) ⇌ CN^-(suda) + HF(suda)

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Hem katyonu hem de anyonu zayıf türlerden gelen tuzların sulu çözeltilerinde hem katyon hem de anyon hidroliz olur. Bu tür çözeltilerin asitlik veya bazlık karakteri, tuzu oluşturan zayıf asit ve bazın iyonlaşma denge sabitlerinin (Ka ve Kb) karşılaştırılmasıyla belirlenir. Oda sıcaklığında amonyum florür (NH4F) tuzunun sulu çözeltisi hazırlayan bir kimyager, çözeltinin karakterini belirlemek için şu verilere sahiptir: - NH₃ için bazlık iyonlaşma sabiti Kb = 1,8·10 üzeri -5 - HF için asitlik iyonlaşma sabiti Ka = 6,6·10 üzeri -4 Buna göre, hazırlanan NH4F sulu çözeltisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  • AHF daha zayıf bir asit olduğu için F^- iyonunun hidrolizi baskın gelir ve çözelti bazik olur.
  • BNH4^+ ve F^- iyonlarının hidroliz olma eğilimleri tamamen eşit olduğundan çözelti nötrdür (pH=7).
  • CÇözeltide sadece NH4^+ iyonu hidroliz olur, F^- iyonu hidroliz olmaz.
  • DKa(HF) > Kb(NH₃) olduğu için çözelti zayıf asidik özellik gösterir ve oda sıcaklığında pH < 7'dir.
  • EKatyon hidrolizi sabiti (Kh) anyonunkinden daha küçük olduğu için çözelti baziktir (pH>7).

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Zayıf bir katyon olan B^+ iyonunun sudaki hidroliz dengesi şu şekildedir: B^+(aq) + H₂O(l) ⇌ B(aq) + H3O^+(aq) Buna göre, katyonun hidroliz derecesinin (αh) başlangıç tuz derişimi (C0) ile olan ilişkisini gösteren denklem ve grafik yorumu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  • Aαh = √(Kh/C0): Derişim azaldıkça eğrisel (hiperbolik) olarak artan ilişki
  • Bαh = Kh/(C0 kare): Derişimin karesiyle ters orantılı ilişki
  • Cαh = √(Kh·C0): Derişimin kareköküyle doğru orantılı ilişki
  • Dαh derişimden bağımsızdır, sadece Kh değerine eşittir.
  • Eαh = Kh·C0: Doğrusal olarak artan ilişki

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Zayıf bir asit olan asetik asit (CH3COOH) ile onun sodyum tuzu olan sodyum asetat (CH3COONa) karıştırılarak hazırlanan sulu çözeltinin tampon özelliği göstermesiyle ilgili; I. Çözeltiye az miktarda kuvvetli asit (HCl gibi) eklendiğinde, eklenen H^+ iyonları asetat (CH3COO^-) iyonları tarafından tutularak asetik asit moleküllerine dönüştürülür. II. Çözeltiye az miktarda kuvvetli baz (NaOH gibi) eklendiğinde, eklenen OH^- iyonları asetik asit (CH3COOH) molekülleri tarafından nötrleştirilerek asetat iyonlarına dönüştürülür. III. Sistemin pH'ı, asitlik sabiti (Ka) ve asit/tuz derişimleri oranına bağlıdır. yargılarından hangileri doğrudur?

  • AI ve II
  • BI, II ve III
  • CI ve III
  • DII ve III
  • EYalnız I

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

İlgili Konular

Kimyasal tepkimelerde denge (asit-baz dengesi) sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreŞuradan indir:Google Play
App Store & Play Store'da 4.8/5 puan

iPhone, iPad ve Android’de yayında