Öğrenme, Bellek, Düşünme

Öğrenme, bellek ve düşünme süreçleri

YKS · AYT · AYT Psikoloji

⚡ Hızlı Özet

Olumsuz pekiştirme, ortamdan rahatsız edici uyarıcının çıkarılmasıyla istenen davranışın sıklığını artıran durumdur. → Olumsuz pekiştirme davranışı azaltan ceza ile karıştırılmamalıdır.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Bireyin başkalarının davranışlarını ve bu davranışların sonuçlarını gözlemleyerek doğrudan deneyim yaşamadan öğrenmesidir. → Pekiştirilen modeli taklit etme olasılığı daha yüksektir.

Çevreden gelen duyusal girdilerin hiçbir değişikliğe uğramadan çok kısa süre tutulduğu bellek aşamasıdır. → Kapasitesi çok geniş olmasına rağmen bilgiyi tutma süresi birkaç saniyeyle sınırlıdır.

Dikkat edilen bilgilerin geçici olarak işlendiği, kapasitesi beş ila dokuz birimle sınırlı bellek türüdür. → Bilgilerin kalıcılığını artırmak için gruplama ve zihinsel tekrar yöntemleri kullanılır.

Bireyin kendi başından geçen olayları zaman ve mekân belirterek depoladığı kişisel bellek bölümüdür. → Mezuniyet günü veya ilk okul günü gibi yaşantılar anısal bellekte tutulur.

Yüzmek ve bisiklete binmek gibi motor becerilerin ve alışkanlıkların nasıl yapılacağına dair bilgilerin depolandığı bellektir. → Bilinçli bir hatırlama çabası gerektirmeden otomatik olarak devreye girer.

Nesneleri yalnızca bilinen ve alışılmış kullanım amaçlarıyla değerlendirme, yeni kullanım alanlarını görememe durumudur. → Yaratıcı problem çözme sürecini zorlaştıran önemli bir zihinsel engeldir.

Bir problemi çözerken geçmişte başarı sağlamış tek bir yönteme takılıp kalma ve yeni çözüm yolları geliştirememe eğilimidir. → Esnek düşünmeyi kısıtlayarak problem çözümünü geciktirir.

Algoritma adım adım takip edilerek kesin çözüme ulaştıran kural dizisiyken, sezgisel yöntem hızlı fakat hata riski içeren kestirme yoldur. → Algoritma kesin sonuç verirken sezgisel yöntem zaman kazandırır.

Benzer uyarıcılara aynı tepkinin verilmesi genelleme, farklı uyarıcıların ayrıştırılarak tepkinin sınırlanması ise ayırt etmedir. → Sadece beyaz sakallı kişilerden korkmak ayırt etme, tüm sakallılardan korkmak genellemedir.

Klasik koşullanmada nötr uyarıcı, koşulsuz uyarıcı ile eşleştirildikten sonra tek başına tepki oluşturma gücü kazanarak koşullu uyarıcı haline gelir.

Gizil öğrenmede öğrenme pekiştireç olmadan zihinsel haritalar aracılığıyla gerçekleşir, ancak bu öğrenmenin performansa dönüşmesi bir ihtiyaç veya pekiştireç varlığına bağlıdır.

Kavrayış yoluyla öğrenmede çözüm, rastgele deneme yanılmalarla değil, parçalar arasındaki ilişkilerin zihinsel olarak birdenbire kavranmasıyla elde edilir.

Uzun süreli belleğin bir parçası olan anlamsal bellek genel kavramları ve kuralları depolarken, anısal bellek bireyin başından geçen kişisel deneyimleri depolamaktadır.

Zihne daha önce yerleşmiş olan eski bilgilerin yeni öğrenilen bilgilerin hatırlanmasını zorlaştırması durumuna ileriye ket vurma denir. → Eski numaranın yeni telefon numarasını hatırlamayı engellemesi bu duruma örnektir.

Yeni öğrenilen bilgilerin zihinde daha önceden var olan eski bilgileri unutturması veya hatırlanmasını zorlaştırması geriye ket vurma olarak adlandırılır.

Yaratıcı düşünme sürecinin kuluçka evresinde birey problemden bilinçli olarak uzaklaşır ve zihin altı düzeyde problemin çözümüne yönelik zihinsel bağlar kurmaya devam eder.

Genel bir ilkeden veya doğru kabul edilen genel önermelerden hareket ederek özel durumlar hakkında kesin sonuçlara ulaşma sürecine tümdengelim denir.

Bireyin kendi düşünme ve öğrenme süreçlerinin farkında olması, bu süreçleri planlayıp denetleyebilmesi ve yönlendirebilmesine biliş üstü denir.

Önceden edinilen bilgi veya becerinin yeni bir öğrenmeyi kolaylaştırmasına olumlu transfer, zorlaştırmasına ise olumsuz transfer denir. → Transfer öğrenme süreciyle, ket vurma ise hatırlama süreciyle ilgilidir.

Öğrenilen bir listedeki ilk ögelerin kolay hatırlanması öncelik etkisi, son ögelerin kolay hatırlanması ise sonralık etkisi olarak tanımlanır.

Hedeflenen karmaşık bir davranışın küçük adımlara bölünerek organizmanın her doğru adımının kademeli olarak pekiştirilmesi sürecine biçimlendirme denir.

Sönmüş bir koşullu tepkinin, aradan belirli bir zaman geçtikten sonra koşulsuz uyarıcı verilmediği halde tekrar ortaya çıkmasına kendiliğinden geri gelme denir.

Pekiştirecin ne zaman verileceğinin davranış sayısına bağlı olarak rastgele değiştiği değişken oranlı tarife, sönmeye karşı en dirençli pekiştirme tarifesidir.

Biyolojik ihtiyacı doğrudan karşılayan uyarıcılar birincil pekiştireçken; para ve not gibi birincil pekiştireçlerle eşleşerek değer kazanan uyarıcılar ikincil pekiştireçtir.

Yaratıcı düşünme sürecinin aydınlanma evresinde, kuluçka dönemindeki zihinsel işlemler sonucunda problemin çözümü aniden ve anlık bir farkındalıkla zihinde belirir.

Bireyin kaygı, suçluluk veya üzüntü veren anılarını farkında olmadan bilinçdışına iterek zihninden uzaklaştırmasına bastırma veya güdülenmiş unutma denir.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Öğrenme, bellek ve düşünme süreçleri için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Matematik dersinde ne kadar gayret gösterirse göstersin başarılı olamadığını düşünen bir öğrenci, zamanla basamak seviyesi çok düşük olan alıştırma sorularını bile çözmeyi denemekten vazgeçmiştir. Kendisine sunulan ek ders ve rehberlik imkânlarını da durumun değişmeyeceğine inandığı için reddetmiştir. Bu öğrencinin sergilediği tutum ve davranış aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

AKlasik tepkisel koşullanma
BPsikolojik gölgeleme süreci
CÖğrenilmiş çaresizlik
DEdimsel davranışsal sönme
EBilişsel zihinsel kurulum