İnsan Fizyolojisi

Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık)

YKS · AYT · AYT Biyoloji

⚡ Hızlı Özet

Kanın sıvı kısmı plazma su, protein ve besin taşır. Şekilli elemanlar alyuvar, akyuvar ve kan pulcuklarından oluşur.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Kanın sıvı kısmı plazma su, protein ve besin taşır. Şekilli elemanlar alyuvar, akyuvar ve kan pulcuklarından oluşur.
Alyuvarlar çekirdeksizdir ve içindeki hemoglobin proteini oksijene bağlanır. Akciğerden aldığı oksijeni dokulara taşıyıp dağıtır.
Akyuvarlar çekirdekli bağışıklık hücreleridir. Bazıları mikropları yutar, bazıları antikor üreterek vücudu hastalık etkenlerinden korur.
Trombosit adı verilen kan pulcukları, yaralanmada açığa çıkan enzimlerle pıhtılaşmayı başlatır ve kan kaybını durdurur.
Atardamarlar yüksek basınçlı kanı kalpten organlara götürür. Çeperleri kalın ve esnektir, akciğer atardamarı kirli kan taşıyan istisnadır.
Toplardamarlar kanı kalbe getirir, basıncı düşüktür ve çeperi incedir. İçindeki kapakçıklar kanın geriye akmasını engeller.
Kılcal damarların çeperi tek sıra hücrelidir. Bu incelik sayesinde kan ile doku arasında besin, gaz ve atık alışverişi burada gerçekleşir.
Küçük dolaşım kalp ile akciğer arasında gaz değişimini sağlar. Büyük dolaşım ise kalp ile tüm vücut arasında madde taşınmasını yürütür.
Kılcallardan sızan doku sıvısı lenf damarlarınca toplanır. Lenf, süzülüp temizlenerek toplardamarlar yoluyla yeniden kan dolaşımına katılır.
Doğal bağışıklık deri ve fagositoz gibi genel savunmadır. Kazanılmış bağışıklık ise belirli antijene özgü antikor üreterek koruma sağlar.
Kimyasal olarak bakterileri hedef alır. Bu süreçte bağışıklık sistemine antikor kazandırma veya bellek hücresi oluşturma gibi bir rolleri yoktur.
Küçük kan dolaşımı, kirli kanın temizlenmek üzere akciğerlere gönderilmesi ve temiz kanın kalbe dönmesi sürecidir.
Karaciğer, kanın osmotik basıncını sağlayan temel proteinleri (albümin, globülin vb.) sentezler.
B ve T lenfositleri üçüncü savunma hattının (özgül bağışıklık) temel elemanlarıdır. Ortak değildir.
Bu durum ödeme neden olmaz, aksine ödem riskini azaltır. 'dir.
Karaciğere kan getiren iki damar vardır: Karaciğer atardamarı (aorttan gelen temiz kan) ve Kapı toplardamarı (sindirim organlarından gelen besin yüklü kirli kan).
Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırmasıyla ilgisi yoktur. Dolayısıyla otoimmün değildir.
Doğrudur. Bu kapakçıkların açık kaldığı iddiası yanlıştır. Kapanma sesi ilk kalp sesini ('lub') oluşturur.
Starling Hipotezi kılcal damarlar boyunca madde alışverişini açıklar: Kan Basıncı (KB): Kılcal damarın atardamar ucunda yaklaşık 40 mmHg'dir.
Aşı aktif bağışıklıktır, serum pasiftir. Serum hayvanların (at vb.) kanından elde edilebilir.
Böbrek üstü bezinden salgılanan adrenalin hormonunun beyne ulaşması için izleyeceği yol şu şekildedir: Böbrek üstü bezinden böbrek üstü bezi toplardamarına verilir.
- Anne sütündeki özel oligosakkaritler (prebiyotikler), bebeğin bağırsaklarında sağlıklı bir probiyotik mikrobiyota oluşmasını sağlar.
Histamin etkisiyle kılcal damar geçirgenliği artar. Bu durum dokunun su çekme gücünü yükseltirken, kan kılcalının toplardamar ucundaki geri emilim kuvvetini düşürür.
Sıralama: Atardamar > Kılcal damar > Toplardamar şeklindedir. Dolayısıyla böbrek atardamarından toplardamarına doğru basınç sürekli düşer.
Geçirgenliğin artmasıyla damardan dokuya sıvı ve hücre sızarak alerjik belirtilere yol açar.
Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık) çalışırken ana odak süreç, yapı ve işlev ilişkisi kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.
Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık) sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.
Konuyu Uygulamada Pekiştir

Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık) için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Sağlıklı bir insanda kanın osmotik basıncının (OB) sabit kalmasında görev alan temel plazma proteinlerinin üretimi yetersiz olduğunda Starling dengesi bozulur. Buna göre, karaciğer yetmezliği çeken bir bireyde aşağıdaki olaylardan hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

  • ADokulardan kılcal damarlara geri emilen sıvı miktarının azalması ve ödem oluşması
  • BKılcal damarlardan doku sıvısına süzülen su miktarının azalması
  • CKan plazmasındaki albümin ve globülin miktarının artması
  • DKılcal damar boyunca kanın osmotik basıncının normalden yüksek olması
  • EDoku sıvısından kılcal damara su geçişinin kolaylaşması

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. İnce bağırsaktan emilen bir yağ asidi molekülünün kan dolaşımına katıldıktan sonra sağ kulakçığa ulaşana kadar lenf sisteminde geçtiği yollar aşağıda verilmiştir: I. Göğüs lenf kanalı II. Peke sarnıcı III. Kilus boruları IV. Sol köprücük altı toplardamarı V. Üst ana toplardamar Buna göre, bu yağ asidinin izlediği doğru yol aşağıdakilerin hangisinde sıralanmıştır?

  • AII - III - I - V - IV
  • BIII - II - IV - I - V
  • CI - II - III - IV - V
  • DIII - II - I - IV - V
  • EIII - I - II - IV - V

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Kalbin çalışması sırasında karıncıkların kasılması (karıncık sistolü) sürecinde kalpteki yapıların durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • AKarıncık içindeki kan basıncı hızla yükselir.
  • BKulakçıklar ile karıncıklar arasındaki kapakçıklar (AV) açık kalarak kanın kulakçıklara geri dolmasını sağlar.
  • CAtriyoventriküler (AV) kapakçıklar (triküspit ve biküspit) kapanır.
  • DKulakçıklar gevşeme (diastol) durumundadır ve damarlardan gelen kanla dolmaktadır.
  • EYarım ay kapakçıkları açılarak kan aort ve akciğer atardamarına pompalanır.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Starling hipotezine göre kılcal damarlarda madde alışverişi kan basıncı (KB) ve osmotik basınç (OB) dengesine dayanır. Doku hasarı veya alerjik reaksiyonlar sırasında mast hücrelerinden salgılanan histamin kılcal damar geçirgenliğini aşırı derecede artırır. Bu durumun Starling dengesi ve doku sıvısı üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  • ADoku sıvısından kılcal damara su geçişi maksimuma çıkar ve doku sıvısı hacmi azalır.
  • BKılcal damarlardaki kan basıncı (KB) sıfıra düşer ve süzülme tamamen durur.
  • CPlazma proteinleri damar dışına sızarak doku sıvısının osmotik basıncını artırır ve geri emilim azalarak ödem oluşur.
  • DHistamin, lenf kılcallarını tıkayarak doku sıvısının kalbe dönüş hızını artırır.
  • EKanın osmotik basıncı (OB) yükselir, böylece dokudan kılcala su çekilmesi kolaylaşır.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Sağlıklı bir insanda böbrek atardamarı, böbrek kılcalları ve böbrek toplardamarı boyunca kanın bazı fiziksel özellikleri ölçülmüştür. Buna göre, bu damarlar boyunca kanın basıncı, akış hızı ve toplam enine kesit alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  • ABöbrek toplardamarındaki kanın akış hızı böbrek atardamarındakinden daha fazladır.
  • BKan basıncı böbrek atardamarından böbrek toplardamarına doğru gidildikçe sürekli azalır.
  • CKanın akış hızı böbrek kılcallarında en yüksek seviyededir.
  • DToplam enine kesit alanı en fazla olan damar böbrek atardamarıdır.
  • EKan basıncı böbrek kılcallarında böbrek atardamarına göre daha yüksektir.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

İlgili Konular

Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık) sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreŞuradan indir:Google Play
App Store & Play Store'da 4.8/5 puan

iPhone, iPad ve Android’de yayında