Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Emeviler Döneminde uygulanan Arap milliyetçisi Mevali politikası nedeniyle Arap olmayan Müslümanlara ikinci sınıf vatandaş muamelesi yapılmış ve bu durum Türklerin İslamiyet'i kabulünü geciktirmiştir.
Emevi Devleti'nin kurucusu Muaviye'nin oğlu Yezid'i veliaht tayin etmesiyle Dört Halife Dönemindeki seçim usulü sona ermiş ve halifelik babadan oğula geçen bir saltanata dönüşmüştür.
Hazreti Ömer Döneminde ay yılı esasına dayanan Hicri Takvim oluşturulmuş ve başlangıç tarihi olarak Hazreti Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicret ettiği 622 yılı kabul edilmiştir.
Tuğrul Bey, 1055 Bağdat Seferi ile Şii Büveyhoğulları baskısını sonlandırarak Abbasi halifesini kurtarmış ve Doğunun ve Batının Sultanı unvanını alarak İslam dünyasının siyasi liderliğini üstlenmiştir.
Karahanlı Hükümdarı Satuk Buğra Han İslamiyet'i kabul edip Abdülkerim adını alarak İslam dinini Orta Asya'da kurulan ilk Türk-İslam devletinin resmi dini haline getirmiştir.
Sultan Sencer Döneminde Moğol kökenli Karahitaylar ile yapılan 1141 Katvan Savaşı'nın kaybedilmesi Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecine girmesine neden olmuştur.
Hasan Sabbah tarafından kurulan Bâtınilik örgütü, Büyük Selçuklu devlet adamlarına düzenlediği suikastlar ve yıkıcı faaliyetlerle devleti içten zayıflatarak yıkılışı hızlandırmıştır.
Ahmet Yesevi tarafından Türkçe olarak kaleme alınan Divan-ı Hikmet, Türk tasavvuf edebiyatının ilk eseri olup İslamiyet'in Türk boyları arasında yayılmasında büyük rol oynamıştır.
Gazneli Mahmud, Hindistan üzerine düzenlediği on yedi sefer ile İslamiyet'in bu coğrafyada yayılmasını sağlamış ve tarihte Sultan unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı olmuştur.
1048 yılında yapılan Pasinler Savaşı, Büyük Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasındaki ilk büyük meydan muharebesidir ve Anadolu'ya yapılan Türk akınlarını hızlandırmıştır.
Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan Divan-ı Lügati't-Türk, Türk dilinin zenginliğini Araplara öğretmek ve Türkçe ile Arapça'nın eş değer diller olduğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınmış ilk Türkçe sözlüktür.
Karahanlılar döneminde Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig, Türk-İslam edebiyatının ilk yazılı eseri olup devlet yönetimi hakkında öğütler içeren bir siyasetname niteliğindedir.
Hazreti Muhammed döneminde Mekkeli müşriklerle imzalanan Hudeybiye Barış Antlaşması ile Mekkeliler, İslam devletinin varlığını ilk kez hukuken tanımıştır.
1071 yılında Alp Arslan komutasındaki Selçuklu ordusunun Bizans'ı mağlup ettiği Malazgirt Savaşı ile Anadolu'nun kapıları Türklere açılmış ve Birinci Dönem Türk Beylikleri kurulmaya başlanmıştır.
Büyük Selçuklu Devleti'nde şehzadelerin eyaletlerde vali olarak görev yaparken tecrübe kazanmaları amacıyla yanlarına atanan tecrübeli devlet adamlarına atabey adı verilir.
Hazreti Osman döneminde İslam sınırlarının genişlemesi ve farklı okuyuş şekillerinin ortaya çıkması üzerine Kur'an-ı Kerim çoğaltılarak önemli vilayet merkezlerine gönderilmiştir.
İslamiyet'i resmi din olarak kabul eden ilk Türk devleti İtil Bulgar Hanlığı'dır. Almış Han döneminde Abbasiler ile kurulan diplomatik ve ticari ilişkiler sonucunda İslam dini benimsenmiştir. → Karahanlılar ise Orta Asya'da İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devletidir.
Hazreti Ebubekir döneminde yapılan Yemame Savaşı'nda birçok hafızın şehit düşmesi üzerine Zeyd bin Sabit başkanlığındaki heyet Kur'an ayetlerini toplayarak tek bir kitap haline getirmiştir.
Abbasiler Emevilerin aksine hoşgörülü bir politika izlemiş, Türklerin askeri gücünden yararlanmak amacıyla sadece Türklere özel Samarra şehrini kurmuş ve Bizans sınırına Avasım ordugah şehirlerini inşa etmiştir.
1040 yılında Büyük Selçuklu Devleti ile Gazneliler arasında yapılan Dandanakan Savaşı sonucunda Gazneliler yıkılış sürecine girerken Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.
Mısır'da kurulan ikinci Türk-İslam devleti olan Akşitler, Mekke ve Medine'yi kapsayan kutsal Hicaz bölgesine egemen olan ilk Türk devletidir.
Karahanlılar ticaret yolları üzerinde güvenlik ve konaklama ihtiyacını karşılamak amacıyla ribat adı verilen kervansaraylar inşa etmişlerdir. Ribatlar zamanla askeri güvenlik karakollarından ticari ve sosyal tesislere dönüşmüştür.
Hazreti Ömer döneminde sınırlar genişlediği için devlet ilk kez vilayetlere ayrılmış, düzenli ordu ve ordugah şehirleri kurulmuş, adli teşkilat tesis edilerek kadılık makamı ihdas edilmiştir.
Dört Halife Döneminde halifeler seçim ve biat usulüyle göreve geldikleri için bu dönem İslam tarihinde Cumhuriyet Dönemi olarak adlandırılmıştır. → Emeviler Döneminde Muaviye ile birlikte halifelik babadan oğula geçen bir saltanata dönüşmüştür.
751 yılında Abbasiler ile Çinliler arasında yapılan Talas Savaşı, Türklerin kitleler halinde İslamiyet'i kabul etmesine ve kağıt imalatının Çin dışında yayılmasına zemin hazırlamıştır. → Bu savaş Orta Asya'nın Çin egemenliğine girmesini engellemiştir.
Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devleti olan Tolunoğulları, kurucusu ve yöneticileri Türk, halkı ise Araplardan oluşan bir yapıya sahiptir. → Yöneticiler ile halk arasındaki bu etnik farklılık Tolunoğulları ve İhşidilerin kısa sürede yıkılmalarına neden olmuştur.
Orta Asya'da İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devleti olan Karahanlılar, resmi dil olarak Türkçeyi kullanmış ve Türk kültürünü korumuşlardır. → Gazneliler ve Selçukluların aksine Karahanlılar saray ve orduda tamamen Türkçe konuşmuşlardır.
Büyük Selçuklu Devleti'nde uygulanan ikta sistemi sayesinde devlet kasasından para çıkmadan hazır bir ordu beslenmiş ve toprağın boş kalması engellenmiştir. → İkta sahipleri bulundukları bölgede hem üretimin sürekliliğinden hem de asayişten sorumlu tutulmuştur.
Büyük Selçuklu Veziri Nizâmülmülk tarafından kurulan Nizamiye Medreseleri, devlet memuru yetiştirmenin yanı sıra Bâtınilik propagandası ile mücadele etmeyi hedeflemiştir. → Bu medreseler İslam dünyasında ilk yükseköğretim ve yatılı eğitim kurumları arasında yer alır.
Memlükler, 1260 Ayn Calut Savaşı'nda Moğolları mağlup ederek Moğol ilerleyişini batıda ilk kez durduran Türk-İslam devleti olmuştur. → Memlüklerde veraset sistemi diğer Türk devletlerinden farklı olarak her güçlü komutana tahta geçme hakkı tanımıştır.
Abbasiler Döneminde Bağdat'ta kurulan Beytülhikme, Eski Yunan ve Hellenistik eserlerin Arapçaya çevrildiği büyük bir kütüphane ve tercüme merkezidir. → Bu kurum İslam medeniyetinde bilimsel gelişmelerin altın çağına girmesinde öncü rol oynamıştır.
Hazreti Osman döneminde yapılan Belencer Savaşı ile Müslüman Araplar ve Türkler ilk kez karşı karşıya gelmiş, Hazarlar Müslümanların Kafkasya bölgesinde ilerleyişini engellemiştir.
Abbasiler döneminde Türklerin askeri yeteneklerini korumak için sadece Türklere özel Samarra ordugah şehri kurulmuş, Bizans sınırına ise Türklerin yerleştirildiği Avasım eyaletleri oluşturulmuştur.