Bağlaçlar, edatlar ve ünlemler tek başlarına zihinsel bir kavrama karşılık gelmedikleri için mantıkta terim sayılmazlar. → Tek başına anlamı olan kelimeler terim niteliği taşır.
Tek bir kelimeden oluşan terimlere basit terim, birden fazla kelimenin birleşerek tek bir kavramı karşılamasıyla oluşan yapılara karmaşık terim denir. → "Okul" basit terim, "hukuk fakültesi" karmaşık terimdir.
Dilsel göstergeleri inceleyen semiyotik üç boyuttan oluşur; sentaks sembollerin ilişkisini, semantik sembol ile nesne ilişkisini, pragmatik ise sembol ile kullanıcı ilişkisini ele alır.
Aynı türden nesnelerin tümüne veya bir kısmına işaret eden terimlere genel terim, sadece belirli tek bir varlığı gösteren terimlere ise tekil terim denir. → "Şehir" genel terim, "Ankara" tekil terimdir.
Bir cümlede kelimelerin dilbilgisel diziliş hatasından dolayı birden fazla anlamın ortaya çıkmasıyla oluşan mantıksal karmaşaya amfiboli denir. → Belirsizlik sözcüğün anlamından değil, cümlenin yapısından kaynaklanır.
Bir türü o tür yapan ve çıkarıldığında türün varlığını ortadan kaldıran özelliğe özsel nitelik, bulunması türün özünü değiştirmeyen özelliğe ilintisel nitelik denir. → "Düşünmek" insanın özsel, "yürümek" ilintisel niteliğidir.
Bir kavramın içine aldığı eleman sayısı olan kaplamı arttıkça, o kavramın taşıdığı ortak özellik sayısı olan içlemi azalır. → İçlem ile kaplam arasında ters orantı bulunur.
Mantıksal çıkarımlarda terimler yalnızca herkesçe kabul edilen nesnel düz anlamlarıyla kullanılır; kişisel ve duygusal yan anlamlar mantık dışı kabul edilir. → Yan anlam kullanımı akıl yürütmede safsataya yol açar.
Mantık dilinde yer alan her önerme mantık ilkeleri gereğince doğru ya da yanlış değerlerinden yalnızca birini almak zorundadır. → İki değerlilik ilkesinde belirsiz ya da üçüncü bir doğruluk değeri kabul edilmez.
Bir nesneye veya varlığa işaret eden terimler somut, bir varlıktan bağımsız olarak düşünülen nitelik veya durumları ifade eden terimler soyuttur. Örneğin insan somut bir terim iken insanlık soyut bir terimdir.
Bir terimin belirttiği sınıfın tüm elemanlarını kapsaması durumuna tümel, bir kısmını kapsaması durumuna tikel, tek bir elemanını kapsaması durumuna tekil terim denir. Örneğin bütün insanlar tümel, bazı insanlar tikel, Ali ise tekil terimdir.
Mantıkta bir cümlenin önerme sayılabilmesi için en az özne ve yüklemden oluşan iki terim ile bu terimleri birbirine bağlayan bir bağın bulunması şarttır. Bağ kurulmamış tekil kelimeler veya eksiltili cümleler önerme oluşturmaz.
Bir cümlede hangi kelimenin vurgulandığına bağlı olarak cümlenin anlamının değişmesi veya yanlış bir çıkarıma yol açması dilden kaynaklanan bir mantık hatasıdır. Vurgudaki değişim önermenin doğruluk değerini veya kastedilen yargıyı değiştirebilir.
Bir niteliğin veya özelliğin bir varlıkta bulunduğunu gösteren terimler olumlu, o niteliğin varlıkta bulunmadığını belirten terimler olumsuzdur. Örneğin erdemli terimi olumlu iken erdemsiz veya erdemli olmayan terimi olumsuzdur.
Dilin belirtme işlevi konuşanın duygu, heyecan ve tutumlarını ifade etmesini sağlar ve doğruluk değeri taşımaz. → Sevinç veya üzüntü belirten ifadeler mantıksal olarak doğru ya da yanlış diye değerlendirilemez.
Dilin yaptırma işlevi dinleyiciyi bir eylemi yapmaya veya yapmamaya yöneltmeyi amaçlayan emir ve istek cümlelerinden oluşur. → Yaptırma işlevi gösteren cümleler mantıksal açıdan önerme sayılmaz.
Dilin törensel işlevi selamlaşma, kutlama veya başsağlığı gibi toplumsal ilişkileri ve alışkanlıkları sürdürme amacına hizmet eder. → Bu işlevdeki kalıplaşmış sözler bilgi verme amacı taşımadığı için mantıksal doğrulanabilirliğe tabi tutulamaz.
Bir terimin kapsadığı nesne sınırlarının net olmaması ve hangi durumları içerdiğinin kesin olarak bilinememesi durumuna belirsizlik denir. → Genç, zengin veya uzun gibi göreceli nitelik bildiren terimler dilde belirsizlik yaratır.
Bir terimin dilde birden fazla farklı kavrama işaret edecek şekilde kullanılmasına çokanlamlılık denir. → Sesteş kelimelerin akıl yürütmelerde farklı anlamlarıyla kullanılması anlam kayması mantık hatasına yol açar.
Ad tanımı bir terimin dildeki anlamını uzlaşım yoluyla açıklarken, nesne tanımı zihinden bağımsız varlığın özsel niteliklerini ortaya koyar. → Duyu organlarıyla algılanamayan soyut kavramların sadece ad tanımı yapılabilir.
Dış dünya hakkında bilgi veren, doğru veya yanlış değer alabilen yargıları ifade etme işlevidir. Mantık bilimi dilde sadece bildirme işleviyle kurulan önermelerle ilgilenir.
Dilek, soru, emir, dua ve ünlem cümleleri bir doğruluk değeri taşımadığı için önerme sayılmaz. Bu tür ifadeler mantıksal denetlemenin ve çıkarımların konusu olamaz. → Soru ve emir cümlelerinin önerme olmadığını unutma.
Dilin bir sözü söylemekle aynı anda bir eylemi gerçekleştirmesi durumudur. Örneğin nikah masasında kabul ediyorum demek sadece bir beyan değil, hukuki bir eylemdir.
Günlük dil belirsizlik ve çokanlamlılık içerdiği için düşünsel hatalara yol açabilir. Sembolik dil ise kavramları yapay sembollerle ifade ederek tek anlamlılık ve mantıksal kesinlik sağlar.
Zaman, mekân ve varlık gibi en üstün cinsler ile kırmızı, tatlı gibi doğrudan duyusal tecrübeyle kavranan nitelikler tanımlanamaz. → Bir kavramın tanımlanabilmesi için alt veya üst kavram ilişkilerinin kurulabilmesi gerekir.
Yapılan bir tanım, tanımlanan kavramın kapsadığı tüm elemanları içine almalı ve dışındakileri dışarıda bırakmalıdır. Tanımın ne çok dar ne de çok geniş olmaması kuralı olarak bilinir.
Tanım yapılırken tanımlayan ifadenin içinde tanımlanan kavramın kendisi veya türevi yer almamalıdır. Bir kavramı yine kendisiyle açıklamak tanım kusurudur.
Bir terimin dilde zamanla ilk anlamını kaybederek başka bir kavramı ifade eder hale gelmesidir. Çıkarımlarda aynı terimin farklı anlamlarda kullanılması mantıksal hataya sebep olur.
Bir kavramın bağlı olduğu yakın cins ile onu kendi grubundaki diğer türlerden ayıran yakın ayırımının birlikte verilmesiyle yapılan tanımdır. Örneğin insanın akıllı canlı olarak tanımlanması mantıksal bir tanımdır.
Zihnin kendi kurallarına uygun çelişmesiz düşünmesi mantıksal doğruluk iken, bir önermenin dış dünyadaki gerçeklikle örtüşmesi bilgi doğrusudur. → Mantık sadece mantıksal doğrulukla ilgilenir, bilgi doğrusunu ampirik bilimler inceler.
Zihindeki soyut tasarıma kavram, bu kavramın dille ifade edilmiş haline terim denir. Tek başına anlamı olmayan edat ve bağlaçlar dilde bir kelime olmasına rağmen mantıkta terim sayılmaz. → Sınavda her kelimenin terim olmadığı unutulmamalıdır.
Bireyler grubunu ifade edip grupta gerçekleşen terimlere kolektif, gruptaki tek tek bireylerde gerçekleşen terimlere distribütif terim denir. Örneğin meclis kolektif bir terim iken milletvekili distribütif bir terimdir.
Bir kavramın özünü oluşturan yakın cins ve yakın ayrımı ile yapılan tanıma özsel tanım, özle ilgili olmayan yan nitelikleriyle yapılan tanıma ilintisel tanım denir. Örneğin insanın düşünen canlı olarak tanımlanması özsel, gülen canlı olarak tanımlanması ilintiseldir.