Yer şekillerinin engebeli, su kaynaklarının bol ve tarım arazilerinin küçük parçalı olduğu Karadeniz (özellikle Doğu Karadeniz) bölgesinde dağınık yerleşme görülür.
Yer şekillerinin düz (ovaklık), iklimin kurak ve su kaynaklarının kısıtlı olduğu İç Anadolu ve Güneydoğu'da evlerin su kenarlarında toplandığı yerleşme tipidir.
Bir akarsu vadisi boyunca veya anayol, demiryolu kenarında bir çizgi şeklinde uzanan yerleşmelerdir (Amasya'nın Yeşilırmak vadisi boyunca uzanması).
Köyden daha küçük, genellikle bir veya birkaç evden oluşan, tarım ve hayvancılık faaliyetleri için kurulan geçici veya kalıcı yerleşim birimleridir.
Türkiye'de en yaygın köy altı yerleşmesidir. Yazın hayvan otlatmak veya serinlemek amacıyla yüksek yerlere (Doğu Karadeniz, Toroslar) çıkılır.
Doğu Anadolu'da geniş otlakların bulunduğu alanlarda, genellikle küçükbaş hayvancılık amacıyla kurulan ve etrafı çitlerle çevrili geçici yerleşmelerdir.
İç Anadolu, Güneydoğu ve Doğu Anadolu'da küçükbaş hayvan sürülerinin gecelediği, üstü açık veya çalı çırpıyla çevrili geçici barınaklardır.
Genellikle yörüklerin (göçebelerin) Ege ve Akdeniz Toroslarında yaz aylarında çadırlarını kurarak oluşturdukları geçici hayvancılık yerleşmeleridir.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da birkaç ev ve eklentisinden oluşan, temel ekonomik faaliyetin tarım olduğu kalıcı köy altı yerleşmeleridir.
Genellikle Karadeniz ve Batı Anadolu'da görülen, köye çok yakın olup idari olarak köye bağlı tarım odaklı kalıcı yerleşmelerdir.
Batı Karadeniz'de (Sakarya, Bolu, Sinop) birkaç mahallenin tek bir muhtarlık altında birleşmesiyle oluşan kalıcı yerleşme birimidir.
Ege ve Akdeniz (Muğla) kıyılarında deniz sığlıklarına kurulan, balık üretimi ve avcılığı amacıyla oluşturulan geçici veya kalıcı kıyı yerleşmeleridir.
Ormanların (ağaç malzemenin) bol, iklimin nemli olduğu Karadeniz bölgesindeki kırsal yerleşmelerde yaygın olarak kullanılan yapı malzemesidir.
İklimin kurak (yağışın az), toprağın bol ve ormanın az olduğu İç Anadolu ve Güneydoğu kırsalında samanın çamurla karıştırılmasıyla yapılan evlerdir.
Akdeniz'in karstik kalker arazisinde, Ege, Doğu Anadolu (bazalt-andezit) ve Kapadokya'da doğadan kolay elde edilen taşların kullanıldığı yapı tarzıdır.
Yerleşmenin deniz seviyesinden çıkabileceği en yüksek noktadır. Türkiye'de enlemin (sıcaklığın) etkisiyle Akdeniz'de ve karasallığın etkisiyle Doğu Anadolu'da yüksektir.
Gür orman örtüsünün yerleşmeyi zorlaştırdığı Doğu Karadeniz'de kırsal yerleşmelerin dağılışını ve yükseltisini orman sınırları etkiler.
Nüfus miktarına (metropol, büyükşehir, il), işlevlerine (tarım, sanayi, maden, turizm) veya idari yapılarına göre kentler sınıflandırılır.
Nüfusunun büyük bölümü doğrudan veya dolaylı olarak tarımdan geçinen, sanayinin fazla gelişmediği kentlerdir (Salihli, Bafra, Rize, Iğdır).
Nüfusun büyük bölümünün sanayi üretiminde çalıştığı, göç alarak hızla büyüyen kentlerdir (İstanbul, Bursa, Kocaeli, Gaziantep, Kayseri).
Büyük bir maden yatağının işletilmesiyle kurulan veya hızla gelişen kentlerdir (Zonguldak-Kömür, Batman-Petrol, Soma-Linyit, Seydişehir-Alüminyum).
Ülke sınırları içinde, bir bölgeden diğerine yapılan kalıcı veya geçici yer değiştirmelerdir; nüfusun miktarını değiştirmez, dağılışını etkiler.
Türkiye'de iç göç genel olarak ekonomik imkanların kısıtlı olduğu Doğu, Karadeniz ve İç Anadolu'dan; sanayinin geliştiği Marmara, Ege ve Akdeniz'e doğrudur.
Tarıma makinenin girmesi (işsizlik), tarım alanlarının mirasla parçalanması, eğitim/sağlık yetersizliği, erozyon ve kan davaları kırdan kente göçün itici faktörleridir.
Şehirlerdeki sanayi (iş bulma imkanı), daha iyi eğitim, sağlık ve sosyal yaşam koşulları kentlerin göç almasını sağlayan çekici faktörlerdir.
Tarımda traktör kullanımının artması insan gücüne olan ihtiyacı azaltmış, kırsaldan kente olan en büyük göç dalgalarından birini (1950'lerde) başlatmıştır.
Nüfus artışı ve miras yoluyla toprakların bölünüp aileleri geçindiremeyecek kadar küçülmesi iç göçün ekonomik nedenlerindendir.
Çarpık kentleşme (gecekondu), altyapı yetersizliği, trafik sorunu, çevre kirliliği, okulların yetersiz kalması ve sanayinin şehir içinde (merkezde) kalmasıdır.
Hızlı göç ve programsız kentleşme sonucu önceden şehir dışında olan fabrikalar zamanla yerleşim alanlarının ortasında kalarak kirlilik yaratır.
Aşırı göç veren köylerde nüfus azaldığı için okullar (taşımalı eğitim) ve sağlık ocakları kapanır, devletin altyapı yatırımları atıl duruma düşer.
Kırsalda modern tarım (sulama/gübre) geliştirmek, tarıma dayalı sanayiyi kırsala kaydırmak, eğitim/sağlık imkanlarını artırmak ve hayvancılığı desteklemektir.
Hasat dönemi, inşaat işçiliği, yaylacılık veya turizm amacıyla yılın sadece belirli aylarında yapılan yer değiştirmelerdir.
Pamuk toplamak için Adana (Çukurova), fındık için Ordu/Giresun, çay için Rize, sebze/meyve hasadı için Ege ve Akdeniz illeri yoğun göç alır.
Antalya, Bodrum (Muğla), Marmaris, Çeşme gibi yerler yaz aylarında otellerde çalışacak işçiler ve yerli turistlerle büyük bir geçici göç yaşar.
Büyük altyapı projeleri ve kentsel dönüşüm (İstanbul, Ankara vb.) için Doğu ve Güneydoğu'dan büyükşehirlere geçici işçi akını yaşanır.
Ülke sınırları dışına (veya dışından içeriye) yapılan uluslararası göçlerdir; ülkenin toplam nüfus miktarını değiştirir.
1923 Lozan Antlaşması'yla Türkiye'deki Rumlar (Batı Trakya ve İstanbul hariç) ile Yunanistan'daki Türklerin yer değiştirdiği zorunlu göçtür.
1960'lardan itibaren Almanya, Fransa ve Hollanda gibi sanayileşmiş ülkelere Türkiye'den ekonomik nedenlerle büyük bir işçi göçü yaşanmıştır.
Doktor, mühendis, yazılımcı gibi iyi eğitim almış nitelikli iş gücünün daha iyi şartlar için gelişmiş ülkelere gitmesidir; ülkenin gelişimini yavaşlatır.
Türkiye, daha çok Orta Asya Türk Cumhuriyetleri, Orta Doğu ve Balkan ülkelerinden kısmen beyin göçü de almaktadır (TÜBİTAK teşvikleri).