Kalıtım

Kalıtımın temel ilkeleri

YKS · TYT · TYT Biyoloji

⚡ Hızlı Özet

Normal fenotipli ana babadan çekinik hasta bir çocuğun (aa) doğması, çocuğun bu çekinik alelleri anne ve babasından aldığını gösterir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Normal fenotipli ana babadan çekinik hasta bir çocuğun (aa) doğması, çocuğun bu çekinik alelleri anne ve babasından aldığını gösterir.

Mayoz bölünme sırasında krossing over olayı, homolog kromozomlar arasında gen alışverişidir.

Otozomal çekinik bir hastalığı fenotipinde gösteren çocukların genotipi 'aa'dır. Yani ebeveynler heterozigot (Aa) genotipindedirler.

Rh kan uyuşmazlığı, Rh(-) bir anne (I) ile Rh(+) bir babadan (II) doğan Rh(+) bir bebeğin (III) gebeliği sırasında gerçekleşir.

Mendel'in dihibrit çaprazlama sonuçlarına göre fenotipik ayrışım oranı 9'a 3'ye 3'e 1 şeklindedir.

Mendel'in ayrılma ilkesi, bir karaktere ait alel genlerin gamet oluşumu sırasında birbirinden ayrılarak farklı gametlere gitmesini ifade eder.

X'e bağlı dominant bir hastalıkta, dişi birey heterozigot ise (bir dominant, bir resesif alel taşır), her bir kız çocuğuna hasta aleli aktarma olasılığı %50'dir.

A0 ile B0 çaprazlandığında 00 genotipi dörtte bir oranında gelir. Rr ile rr çaprazlandığında rr genotipi ikide bir oranında gelir.

Pleiotropi, tek bir genin birden fazla vücut özelliğini (fenotipi) kontrol etmesidir. Down sendromu bir gen mutasyonu değil kromozom sayısı anomalisidir.

Aa x aa çaprazlamasından aa genotipi ikide bir ihtimalle gelir. Bb x bb çaprazlamasından bb genotipi ikide bir ihtimalle gelir.

K hücresi 2, L hücresi 8, M hücresi 1 ve N hücresi 4 çeşit gamet oluşturabilir. Bu sıralama doğru değildir.

Kalp hastalıkları, hem genetik yatkınlık hem de çevresel faktörler tarafından etkilenen karmaşık hastalıklardır.

Soruda normal bir mayoz bölünme sürecinde genotipe bağlı olarak oluşturulabilecek tüm kombinasyonların alt sınırı değil, canlının genotipik kapasitesi sorulmaktadır.

DNA metilasyonu, DNA molekülüne bir metil grubunun (CH3) eklenmesi işlemidir. Genellikle sitozin bazına eklenir.

Doğru: nesilde taşıyıcı bir kız çocuğunun (XcX) olması, renk körlüğü geninin (Xc) bir şekilde aileye girmiş olduğunu gösterir.

0 Rh negatif kan grubuna sahip bireyin plazmasında anti-A, anti-B ve anti-Rh antikorları bulunur.

X'e bağlı çekinik kalıtımda bir kız çocuğunun hasta (XnXn) olabilmesi için ilgili çekinik alellerden birini mutlaka babasından alması gerekir.

Taşıyıcı annenin genotipi XRXr, normal babanın genotipi XRY şeklindedir. Erkek çocuklar Y kromozomunu babadan alırken X kromozomunu anneden alırlar.

Monohibrit çaprazlamalarda Aa x Aa kendileştirmesi yapıldığında AA, Aa ve aa olmak üzere üç farklı genotip açığa çıkar.

Bu soruda, gamet oluşumundan ziyade, belirli bir genotipteki bireyin oluşma olasılığını soruyoruz.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü X kromozomuna bağlı çekinik (Xr) olarak kalıtılır. Hasta bir kız çocuğunun genotipi XrXr olmalıdır.

Eş baskınlık durumunda heterozigot bireylerde bulunan her iki alel gen de kendi etkisini fenotipte gizlemeden, birlikte ve eşit derecede gösterirler.

Homozigot (arı döl), bir karakteri kontrol eden alel genlerin birbirinin aynı olması (örneğin AA veya aa) durumudur.

Bu, çocuğun A, B, AB veya 0 kan grubunda olabileceği anlamına gelir. Rh faktörü için de Ali (+-) veya (++), Elif ise (--) olabilir, bu da çocuğun Rh+ veya Rh- olabileceği anlamına gelir.

X'e Bağlı Kalıtım: X'e bağlı kalıtım, X kromozomu üzerinde taşınan genlerin aktarımıdır. Baskın alel, heterozigot durumda bile fenotipte etkisini gösteren aleldir.

Doğru: Taşıyıcı Birey: Taşıyıcı, çekinik bir aleli taşıdığı halde fenotipinde bu alelin özelliği görülmeyen heterozigot bireydir.

Gen, DNA üzerinde bir karakteri belirleyen kalıtsal bilgi birimidir. Anne ve babadan yavruya aktarılır.

Bir karakterle ilgili biri anneden biri babadan gelen gen çiftine alel denir. Aleller baskın ya da çekinik olabilir.

Baskın alel bir tane bile bulunsa özelliğini gösterir. Çekinik özelliğin görülmesi için iki çekinik alel gerekir.

Genotip, bireyin taşıdığı alel çiftini ifade eder. Dıştan gözlenen özelliğe ise fenotip denir.

Bir karakter için aynı iki aleli taşıyan birey homozigottur. Farklı iki alel taşıyorsa heterozigot olarak adlandırılır.

Kalıtımın temel ilkelerini Gregor Mendel bezelye deneyleriyle ortaya koydu. Bu nedenle kalıtımın babası sayılır.

Tek bir karakter bakımından yapılan çaprazlamaya monohibrit denir. İki heterozigot çaprazında fenotip oranı 3'e 1'dir.

Bazı karakterlerde her iki alel de fenotipte etkisini gösterir. AB kan grubu buna örnektir.

İnsanda cinsiyeti X ve Y kromozomları belirler. Dişi XX, erkek XY kromozom taşır.

Renk körlüğü ve hemofili X kromozomundaki çekinik genlerle taşınır. Bu nedenle erkeklerde daha sık görülür.

Konuyu Uygulamada Pekiştir

Kalıtımın temel ilkeleri için 40+ Çıkmış & Özgün Soru

Açıklamalı çözümler, Spaced Repetition tekrar algoritması ve her doğru cevapta +10 XP kazanımı.

Hemen Çöz (+30 XP) ⚡

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Aşağıda bazı biyolojik olaylar verilmiştir: I. Mayoz bölünme sırasında krossing over olayı II. Bakterilerde konjugasyon ile gen aktarımı III. İnsanlarda kas hücrelerinin spor yaparak büyümesi IV. Tek yumurta ikizlerinde farklı göz renklerinin ortaya çıkması Buna göre, verilenlerden hangileri tür içi genetik çeşitliliğe katkı sağlar?

AII ve III
BI ve II
CYalnız I
DI, II ve IV
EIII ve IV